Bölümlerimizin Tarihçeleri

6 Kasım 1981 tarihinde 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu uyarınca Üniversite sistemi yeniden düzenlenmiştir. Bunun sonucu olarak Üniversitemizin Kimya Fakültesi ile Yerbilimleri Fakültesi birleştirilerek 14 bölümlü Mühendislik Fakültesi haline getirildi.

Bu 14 bölümden birisi olan bölümümüz 1989 tarihinde Bilgisayar Bilimleri Mühendisliği adıyla açıldı. Bölümümüz 1989-1990 eğitim ve öğretim yılında eğitim ve öğretim faaliyetlerine başlamıştır. 1992-1993 Eğitim-Öğretim yılında ikili öğrenime başlamış ve 1998 yılında alınan bir karar sonucu ikinci eğitime son verilmiştir. 1990-1991 Eğitim-Öğretim yılında İ.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü’nde Bilgisayar Mühendisliği Anabilim Dalı açılmıştır. Aynı yıl yüksek lisans, 1993-1994 Eğitim-Öğretim yılında da Doktora eğitimi başlamıştır.

Bölümümüzün ismi, YÖK Yürütme Kurulunun 11/05/1999 tarihli toplantısında görüşülerek 2547 sayılı kanunun 2880 sayılı kanunun değişik 43/5 maddesi dikkate alınarak mevcut öğrencilerin statülerinin korunması şartıyla 2547 sayılı kanunun 2880 sayılı kanunda değişik 7/d-2 maddesi uyarınca Bilgisayar Mühendisliği olarak değiştirilmiştir.

1999-2000 Eğitim ve Öğretim yılında Bilgisayar Mühendisliği Bölümünde % 30 İngilizce zorunlu eğitime geçilmiştir.

2002-2003 Eğitim-Öğretim yılından itibaren mevcut Bilgisayar Donanımı Anabilim Dalı ve Bilgisayar Yazılımı Anabilim Dalı, Bilgisayar Mühendisliği Anabilim Dalı adı altında birleştirilerek bölümümüz tek bir anabilim dalından oluşturulmuştur.

1990 yılında kurulan Çevre Mühendisliği Bölümü 1990-1991 Eğitim-Öğretim Yılında eğitime başlamıştır. Bölümümüzde Lisans eğitimi yanında, İ.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü’nde Çevre Mühendisliği Anabilim Dalı Programı adı altında Yüksek Lisans ve Doktora Eğitimi de verilmektedir. Ayrıca Bölümümüzde, 1999-2000 Eğitim-Öğretim Yılı’nda zorunlu ve isteğe bağlı İngilizce eğitimine başlanmış, bu program kapsamındaki ilk mezunlarını 2005 yılında vermiştir. İsteğe bağlı İngilizce eğitim, 2007 yılına kadar devam etmiştir.

İ.Ü. Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü, 17 yılı aşkın süredir çok sayıda “Çevre Mühendisi” mezun verirken, İ.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü’ne bağlı Çevre Mühendisliği A.B.D. bünyesinde verilen eğitim ve hazırlanan tez çalışmaları ile “Yüksek Mühendis” ve “Doktora” mezunları vermiştir. Mezunlarımız, Türkiye’ de ve Yurtdışında önemli görevlerde yer almakta, sürekli eğitim kapsamında yürütülen iletişim çalışmaları ile mezunlarımızın eğitim sonrası gelişimi desteklenmektedir.

Osmanlı İmparatorluğu’nda denizcilik alanında eğitime dayalı ilk girişim 5 Aralık 1884 tarihinde Heybeliada’da açılan Leyli Tüccar Kaptan Mektebi oldu. Bunu 1909 yılında merhum Hamit Naci tarafından kurulan Hususi Ticareti Bahriye Kaptan ve Çarkçı Mektebi izledi. Bu Okul daha sonra İktisat Bakanlığı bağlısı Ali Deniz Ticaret Mektebi haline getirildi. 3 Haziran 1946 tarihinde de 4915 Sayılı Yasa ile Münakalat Vekaletine bağlı, güverte ve makine bölümlerinden oluşan, 4 – yıllık Yüksek Denizcilik Okulu adıyla yeniden yapılandırıldı.

3 Temmuz 1992 gün ve 2809 sayılı Yasa kapsamında İTÜ Denizcilik Fakültesi haline getirilen bu yüksek okul gelişen denizcilik sektörünün eğitilmiş “deniz işletmecisi” gereksinimine cevap veremedi.

Bu gereksinimi karşılamak üzere 1991 yılında Mühendislik Fakültesi bünyesinde Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Bölümü(DUİM) açıldı.

Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Bölümü denizcilik sektörünün 3 farklı disiplininde eğitim verdi. Bu disiplinler: Gemi Yönetim Mühendisliği, Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği ve Gemi Makineleri İşletme Mühendisliği opsiyonları şeklinde yapılandı.

Gemi Yönetim Mühendisliği 1991-2002 döneminde eğitim verdi.Türk Deniz Ticaret filosuna ve yabancı bayraklı gemilere bay ve bayan uzakyol güverte zabiti yetiştirdi.

DUİM Türkiye’de bayan denizcileri ilk yetiştiren kurum olmuştur. Türkiye’nin ilk bayan kaptanı olma unvanını elinde bulunduran Kapt. Esra Erikçi’de 1995 DUİM mezunudur. DUİM Gemi Yönetim Mühendisliği opsiyonundan 1991-2002 döneminde 7 bayan DUİM mezunu olarak Türk ve yabancı bayraklı gemilerle denizcilik sektöründe hizmet vermektedir.

Türkiye’nin de tarafı olduğu STCW 78/95 uluslar arası sözleşmesi kapsamında İdare görevini üstlenmiş (Ulaştırma Bakanlığı) Denizcilik Müsteşarlığı’nın aradığı simülatör yatırımlarının hayata geçirilememiş olması nedeniyle DUİM Gemi Yönetim Mühendisliği (Güverte) opsiyonuna öğrenci kabulü geçici olarak durdurulmuştur.

Gemi Makineleri İşletme Mühendisliği (Makine) opsiyonu 1996-2000 döneminde eğitim-öğretim yapmış ve ilk mezunlarını 1999-2000 eğitim öğretim yılında vermiştir. Makine opsiyonuna da STCW uluslar arası sözleşmesi koşulları gereği 2002 yılından sonra öğrenci kabulü durdurulmuştur.

Bölümün üçüncü opsiyonu olan Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği (İşletme) opsiyonu Bölümün açıldığı yıldan bu yana eğitim-öğretim hizmetini sürdürmektedir.

Elektrik enerjisi üretimi ülkemizde ilk olarak 1902 yılında Tarsus'da küçük bir su türbini kullanılarak gerçekleştirilmiş olup, 1913 yılında İstanbul Silahtar'a kurulan ilk büyük santral ile bu yeni enerji türü daha geniş kitlelere ulaştırılmaya başlanmıştır. 

Kullanım kolaylığı, çevre dostu olması, istenildiği anda diğer enerji türlerine dönüştürülebilmesi gibi çeşitli avantajlarından dolayı elektrik enerjisi kısa sürede benimsenerek günlük hayatın vazgeçilmez bir parçası olmuş, bu alanda ülkemize yetişmiş eleman sağlamak amacıyla da çeşitli fakülte ve bölümler açılmıştır. 

Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği gibi konularda eğitim verebilmek amacıyla 1988 yılında İstanbul Üniversitesi Mühendislik Fakültesi bünyesinde beşinci bölümü olarak kurulan ve 1989 öğretim yılından itibaren öğretimine İngilizce olarak devam Elektronik Mühendisliği Bölümü'nün yanı sıra aynı yıl, Enerji Sistemleri, Elektrik Makinaları gibi bilim dallarını da içeren Elektik-Elektronik Mühendisliği Bölümü de öğrenci almaya başlamıştır. 2001-2002 eğitim öğretim yılından itibaren her iki bölüm birleşmiştir. O tarihten bu yana faaliyetlerini Elektrik-Elektronik Mühendisliği adı altında Türkçe eğitim veren yeni bir bölüm olarak sürdürmektedir. 

Elektronik Mühendisliği Bölümünün açıldığı 1988 yılında Lojik Devreler, Haberleşme, Elektronik Devreler Laboratuarları kurulmuş; bunların yanında, 1994 yılında Elektrik Makinaları, 1998 yılında Yüksek Gerilim ve 2005 yılında ise İşaret İşleme Laborauvarları faaliyetlerine başlamıştır. 

Bölümümüzde Elektrik-Elektronik Mühendisliği alanında bilimsel çalışmalar ve projeler yürütülmektedir. Ayrıca bölüm çatısı altında Elektrik- Elektronik Mühendisliği ve Biyomedikal Mühendisliği Programında da yüksek lisans eğitimi sürdürülmektedir.

Endüstri Mühendisliği Bölümünde Lisans eğitimi 1989-1990; Yüksek Lisans ve Doktora eğitimi ise 2001 – 2002 yılında başlamıştır. Endüstri Müh. Bölümün aynı adı taşıyan Endüstri Müh. Anabilim Dalından oluşmaktadır. Bugüne kadar lisans düzeyinde yaklaşık 800, yüksek lisans düzeyinde ise 6 öğrenci mezun olmuştur. 2007-2008 eğitim-öğretim yılından itibaren lisans eğitim ders planında köklü değişiklikler yapılmıştır. Bölümün, Makine Mühendisliği Bölümü ile ortaklaşa kullandığı 30 bilgisayarlık bilgisayar laboratuarı ile 10 bilgisayardan oluşan Kale Data Araştırma Geliştirme Laboratuarı mevcuttur.


6 Kasım 1981 tarihinde 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu uyarınca Üniversiteler yeniden yapılanırken mühendislik eğitimi veren bölümler “Mühendislik Fakültesi” adı altında toplanmıştır. İstanbul Üniversitesi’nde Kimya Fakültesi ve Yer Bilimleri Fakültesi birleştirilerek Mühendislik Fakültesi haline getirilmiştir.

Kimya, Kimya Mühendisliği, Jeoloji Mühendisliği ve Jeofizik Mühendisliği Bölümleri ile kurulan Mühendislik Fakültesi’nde 1988 yılında Elektronik Mühendisliği Bölümü, 1989 yılında Bilgisayar Bilimleri Mühendisliği, Makine Mühendisliği, Endüstri Mühendisliği ve Çevre Mühendisliği Bölümleri; 1991 yılında Maden Mühendisliği, Metalurji Mühendisliği, Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği, Elektrik Mühendisliği ve İnşaat Mühendisliği Bölümleri kurulmuştur.

İnşaat Mühendisliği Bölümü bünyesinde 1991 yılında Yapı, Geoteknik, Hidrolik ve Ulaştırma Anabilim Dalları kurulmuştur. 1992-1993 eğitim-öğretim yılında lisans seviyesinde örgün ve ikinci öğretim, lisansüstü seviyesinde yüksek lisans ve doktora programları ile eğitim-öğretim faaliyetleri başlamıştır. 1998 yılında alınan bir kararla lisans düzeyindeki ikinci öğretime son verilmiştir.

Türkiye’de Jeofizik eğitimi ile ilgili çalışmalar Cumhuriyet’in ilk yılları ile görünmeye başlar. O zamanki adıyla Istanbul Darülfünun’un 1926-1927 öğretim yılında Fen Şubesi (Fakültesi) içinde bir “Heyet (Astronomi) ve Jeofizik Enstitüsü” açılır. İkinci Dünya Savaşından hemen sonra 1946 da özerkliğine erişen Istanbul Üniversitesinin bütün fakülteleri yeniden yapılanmış bu arada, Fen Fakültesi de, 1948 de yeniden organizasyon çalışmalarına Jeofizik bilim dalını eklemiştir. Fen Fakültesinin varolan enstitüleri arasıda yer alan Jeofizik Enstitüsü, ancak, 1952 yılında açılmıştır. Enstitü’nün ilk Direktörü ise, Ord.Prof.Dr. M. Fouché’dir. 1953 – 1954 arası, Doç.Dr.Ihsan Özdoğan’ın Jeofizik Enstitüsü’ne transfer işlemi tamamlanmıştır. 1954 yılının, Enstitü’nün tarihinde önemli bir yeri vardır: Paris Üniversitesi Jeofizik Enstitüsü Direktörü Prof Dr. J. Coulomb Türkiye’ye gelmeyi kabul etmiştir ve böylece tarihinde ilk defa bir jeofizikçi, Enstitü’nün yönetimini eline almış olacaktır. Jeofizik Enstitüsü’nün ismi, daha sonra, 115 sayılı kanunla Jeofizik Kürsüsü olarak değiştirilmiştir. İlerleyen yıllarda 1959, 1965, 1968 kürsü öğretim programları günün koşullarına ve bilimsel gelişmelere bağlı olarak devamlı yenilenmiştir. Kürsünün kuruluş ve gelişme dönemlerinde yabancı uzmanların verdiği ders veya konferanslar Jeofizik öğretimine büyük katkılar sağlamıştır. 1955 yılında Jeofizik Mühendisliği öğretimine dönük ilk çalışmalar başlatılmış ve 1968 yılında Tatbiki Jeofizik Kürsüsü açılmıştır. 1969 yılında Jeofizik Yüksek Mühendisliği diplomasının verilmesi sağlanmıştır. Jeofizik Kürsüsü, Fen Fakültesi bünyesinden ayrılarak 1978 yılında kurulan Yerbilimleri Fakültesine katılmış ve bu fakültede Jeofizik Mühendisliği Bölümü 1980 yılında öğretime başlamıştır. Daha sonra, 1982 yılında YÖK yasasıyla Mühendislik Fakültesi, Kimya ve Yer Bilimleri Fakültelerinin birleştirilmesi ile kurulmuş ve Jeofizik Mühendisliği Bölümü de Mühendislik Fakültesi içinde yer almıştır.

Yerbilimlerinin gelişimi Osmanlı döneminde çok geç başlamış ve yavaş bir ilerleme göstermiştir. Bu bağlamda Ülkemizde Jeoloji eğitiminin başlaması 1900’lü yılların başlarına kadar dayanmaktadır. O yıllarda Darülfünun adı altında faaliyet gösteren İstanbul Üniversitesinde; Dar ül Fünun u Sultan; Dar ül Fünun u Şahane’de 1909 yılına kadar Sadrazam İbrahim Ethem Paşa’nın oğullarından biri olan Halil Ethem Bey Ilm-i Meadin ye’l Tabakat’ül Arz derslerini vermiş, ayrıca Arkeoloji ve müzecilik konularında da önemli çalışmalarda bulunmuştur. İstanbul Darülfünun Osmanlı Ulüm-u Riyaziye ve Tabiye şubesinde Dr. Mutsak Bey (1913-1933) ve eczacı Mashar Hüsnü Bey (1909-1915) tarafından da îlm-i Arz dersleri adı altında ilk jeoloji dersleri verilmeye başlanmıştır.
1915 yılında Hamit Nafiz PAMİR ve Privat Doçent Walter PENCK’in öncülüğü ile Vefa’daki Abdülkerim Paşa konağı satın alınmış, burada dershaneleri, laboratuarları, müzesi ve geniş bir kitaplığı olan İstanbul Darülfünun’unda ilk Jeoloji Enstitüsü kurulmuştur. Avrupa’dan kitaplar getirilmiş ve bölümdeki jeoloji müzesine temel oluşturacak zengin koleksiyonların satın alınmasına ve toplanmasına başlanmıştır.

1918 yılındaki Vefa yangını ile tüm kitaplar, koleksiyon ve laboratuar malzemeleri yok olmuşlardır. Ara verilen jeoloji eğitimine 1923 yılından itibaren Zeynep Hanım konağında tekrar devam edilmiştir. 1923-1933 yılları dönemînde konaktaki öğretîm üyesi kadrosunda; H.Nafiz PAMİR; A.Malik SAYAR ve Prof.Dr. Ernest CHAPUT (Strasburg Univ.) görevli olarak bulunmuşlardır. Öğretim ise Tabiye , Coğrafya ve Jeoloji olarak ortak sürdürülmüştür.

Ulu Önderimiz Atatürk”un hazırlattığı 1933 Üniversite Reform Yasası ile İstanbul Darülfünun kaldırılmış, yerine İstanbul Üniversitesi kurularak bu çatı altında Jeoloji eğitim ve öğretimi sürdürülmüştür.

1942’de çıkan yangın, bu kez Zeynep Hanım konağında yapılan Jeoloji eğitimine çok zarar vererek, öğrenimin bir süre aksamasına neden olmuştur. Yangın sonrası Jeoloji Enstitüsü ve öğretim üyeleri, kısıtlı olanaklarla Süleymaniye’deki Biyoloji binasına taşınarak, çalışmalarını sürdürmeye çabalamışlardır.

İkinci Dünya savaşı sırası ve sonrasında İstanbul Üniversitesi pek çok yabancı öğretim Üyesine kucak açarak, bünyesinde barındırmıştır. Jeoloji Bölümünde de 1936-1942 yıllarında Prof.Dr. E. PAREJAS görev yapmıştır. Savaş sonrası jeolojide görev yapan öğretim üye ve yardımcıları kendilerini geliştirmek ve modern bilimin yöntemlerini öğrenmek üzere yurtdışına gönderilmişlerdir.

1946 yılında çıkarılan 4936 sayılı yasa ile İstanbul Üniversitesi kısmi özerklik ve tüzel kişilik kazanmıştır. Aynı yıl Üniversitede Jeoloji Lisans öğretimine de ilk defa başlanmıştır.
1950 yılında Jeoloji Enstitüsünde Prof.Dr. İ.A.Can OKAY direktör olarak görev yapmıştır. 1952’de ise Jeoloji Enstitüsü Fen Fakültesindeki binasına taşınmıştır. 1956 yılında Tatbiki Jeoloji Enstitüsünün kurulması île birlikte bu enstitü direktörlüğüne Prof. Dr. Î.E. ALTINLI atanmıştır. 1961 yılında Enstitülerin kürsülere dönüştürülmesi ile Jeoloji Bölümünde Mineraloji Petrografi Kürsüsü, Genel Jeoloji kürsüsü ve Tatbiki Jeoloji Kürsüsü şeklinde üç yeni kürsü kurulmuştur. Bu kürsülerde verilen dersler ile Jeoloji öğretimi dört yıl süreli olarak uzun süre devam etmiştir. Beş yıllık Yüksek Jeoloji eğitimine 1964’de, Jeoloji Yüksek Mühendisliğine 1971’de ve Jeoloji Mühendisliği eğitimine ise 1977 yıllarında başlanmıştır.

Jeoloji Mühendisliği Bölümü 1978 yılında Fen Fakültesinden ayrılarak Jeofizik Mühendisliği Bölümü ile birlikte Yerbilimleri Fakültesi adı altında faaliyete başlamıştır. 28.03.1982’de 2809 sayılı kanunun 11. maddesi uyarınca İstanbul Üniversitesi’nin Yerbilimleri ve Kimya Fakülteleri birleştirilerek Mühendislik Fakültesi kurulmuş ve böylece Jeoloji Mühendisliği Bölümü, Mühendislik Fakültesinde eğitimin-öğretimine devam etmiştir. Jeoloji Mühendisliği Bölümü 1991 yılı Şubatında Beyazıt Kampüsü’nden Avcılar yerleşkesindeki Mühendislik Fakültesi binasına taşınmıştır.

Jeoloji Bölümünün gelişmesinde Hamit N. PAMÎR , A. Malik SAYAR, Ernest CHAPUT, İ.H.AKYOL, M.A. BÎNAL , E. PAREJAS , İ.A.Can OKAY, Fuat BAYKAL, Î.Enver ALTINLI, Suat ERK, İhsan KETİN, N. PINAR ERDEM , Atife DİZER ve Mehmet AKARTUNA gibi değerli bilim adamları hizmet etmişlerdir.

Ülkemizin ilk jeoloji eğitimini başlatan bölümümüz, bilimsel çalışmalarla jeolojinin temelini atmış, yetiştirdiği öğrenci ve akademisyenlerle diğer üniversitelere ve kuruluşlara değerli meslektaşlar kazandırmıştır. İlk Jeoloji Müzesi öncülüğünü de yapan bölümümüz 2005 yılında İ.Ü. Bilimsel Araştırma Projeleri desteği ile dördüncü kez yeniden yapılandırılan müzesi, Lisans ve Lisansüstu eğitim-öğretimi, ulusal ve uluslar arası araştırmaları ile toplum için hizmetine devam etmektedir.

İstanbul Üniversitesi Kimya Bölümünün temeli, ülkemizde kimya öğretimi yapan ilk kuruluşlara dayanmaktadır. 1914 yılındaki Darülfünun reformu sonucu Almanya’dan getirtilip müderris (profesör) olarak atanan üç kimyacı; Dr. Fritz Arndt (Anorganik Kimya), Dr. Kurt Hoesch (Organik Kimya) ve Dr. Gustav Fester (Sınai Kimya) tarafından 1917 yılında Fen Fakültesi’nde ilk kuruluş amacı “Endüstri Kimyageri” yetiştirmek olan Kimya Enstitüsü kurulmuştur. Sultanahmet Yerebatan’daki Yüksek Öğretmen Okulu’nun Tatbikat Mektebi ile Beyazıt’taki Zeynep Hanım Konağı’nın çamaşırhanesi, Almanya’dan getirilen araç ve gereçlerle donatılarak 1918 yılında Türkiye’de ilk defa meslek olarak Kimya öğretimine başlanmıştır. Enstitüde yukarıdaki profesörlerin derslerinin dışında, Analitik Kimya Fazlı Bey, Biyokimya Cevat Mazhar Bey, Gıda Kimyası Mazhar Şevket Bey, Matematik Hüsnü Hamit Bey, Fizik Tevfik Bey tarafından okutulmuştur. 1918’de I.Dünya Savaşının bitiminden sonra Alman profesörlerin ülkelerine dönmeleriyle eğitim, onların yanında yetişen Türk hocalarla sürdürülmüştür. 1926 yılında Fransa ile yapılan kültür anlaşmasıyla Türkiye’ye gelen Prof. Michel Faillebin tarafından da Fizikokimya dersi, ilk kez okutulmuştur.

1933 Üniversite Reformu’nun getirdiği yenilik ve gelişmelere paralel olarak İ.Ü. Fen Fakültesi Kimya Enstitüsü üç yeni enstitü halinde örgütlenmiştir. Dr. Fritz Arndt başkanlığında Genel Kimya, Prof. Dr. Reginald Herzog (Alman) başkanlığında Sınai Kimya ve Prof. Dr. Gabriel Valensi başkanlığında Fizikokimya Enstitüleri üç yıllık öğretim sonucu sertifika veren kuruluşlar olarak görev yapmışlardır. Bu enstitüler kadrosunda yer almış olan Türk profesör yardımcıları (doçentler) da Remziye Hisar, Tahsin Rüştü Beyer, Tarık Artel, Turhan Şeşbeş (Genel Kimya), Ali Rıza Berkem (Fizikokimya), Saffet Rıza Alpar, Haldun Nüzhet Terem (Sınai Kimya)dir. Tıp, Diş Hekimliği ve Eczacılık öğrencilerinin Kimya eğitiminin sorumluluğu da başlangıçta Prof.Dr.Arndt’a verilmişken daha sonra yükünü azaltmak üzere mülteci öğretim üyelerinden yararlanılmıştır. Prof.Hans Kroepelin ve Prof.Richard Weiss’in kısa süreli çalışmalarının ardından 1939-1971 yılları arasında F.L. Breusch, II. Kimya Enstitüsü olarak bilinen enstitüyü kurarak FKB (Fizik, Kimya, Biyoloji) öğrencilerinin Kimya eğitiminde hizmet vermiştir.

1937’den itibaren üç yıl olan öğretim süresi dört yıla çıkarılmış ve öğretim programında bazı değişiklikler yapılarak “Kimya Mühendisliği” diploması verilmeye başlanmıştır. Daha sonra bu diploma “Kimya Yüksek Mühendisliği” diplomasına dönüştürülmüştür.

1964 yılında yeni bir yapılanma ile Fen Fakültesine bağlı “Kimya Yüksek Okulu” kurulmuş ve Kimya Yüksek Mühendisliği öğrenim süresi 5 yıla çıkartılmıştır. Bir yıl sonra Kimyagerlik ve Yüksek Kimyagerlik diplomaları da verilmeye başlanmıştır.

İÜ Senatosu’nun 4 Mayıs 1967 tarihinde Kimya Yüksek Okulu’nun Kimya Fakültesi’ne dönüştürülmesi kararının Milli Eğitim Bakanlığı’nca 4 Ağustos 1967 tarihinde onaylanması ve Senato’nun 16 Kasım 1967 tarihli toplantısında yeni fakültede görevlendirdiği 17 öğretim üyesinin 20 Kasım 1967 tarihli toplantıda Fakülte Dekanlığı’na Prof.Dr. Ali Rıza Berkem’i seçmesi ve Fakülte’nin diğer organlarının da seçilmesiyle Kimya Fakültesi, İstanbul Üniversitesi’nin 10’uncu fakültesi olarak resmen faaliyete geçmiştir. Kimya Fakültesi’nde görevlendirilen 17 öğretim üyesinin isim ve ünvanları: Prof.Dr. Saffet Rıza Alpar, Prof.Dr. Fikret Baykut, Prof.Dr. Sacide Baykut, Prof.Dr. Ali Rıza Berkem, Prof.Dr. Jülide Deymer, Prof.Dr. Baha Erdem, Prof.Dr. Hıraman Erkut, Prof.Dr. Halit Keskin, Prof.Dr. Muvaffak Seyhan, Prof.Dr. Haldun Nüzhet Terem, Prof.Dr. Mualla Tuğtepe, Prof.Dr. Emin Ulusoy, Doç.Dr. Şükran Hersek, Doç.Dr. Hüseyin Gülensoy, Doç.Dr. Süheyla Özeriş, Doç.Dr. Ünal Sanıgök ve Doç.Dr. Reşat Ün’dür. Fakültenin kuruluşunda görev alan öğretim üye yardımcılarının sayısı da 30’dur. Kimya Fakültesinin kurulmasıyla hazırlanan yönetmelik, temel olarak öncekinden farklı değildir. Bu yönetmelikle Kimya öğretimi; Lisans, Lisansüstü, Kimya Yüksek Mühendisliği, Kimyagerlik ve Yüksek Kimyagerlik olarak düzenlenmiştir. 1750 sayılı Üniversiteler Kanunu’nun yürürlüğe girmesiyle tüm Türkiye’de 5 yıl süren “yüksek mühendislik” öğretimi kaldırıldığı için 1974-1975 ders yılından itibaren Kimya Fakültesi’nde öğretim; Ön Lisans, Lisans ve Mühendislik, Yüksek Lisans ve Yüksek Mühendislik ve Doktora olmak üzere dört basamağa ayrılmıştır.

6 Kasım1981 tarihinde 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu uyarınca üniversite sistemi yeniden düzenlenmiştir. 1982 yılında Kimya Fakültelerini kaldıran Kanun Hükmünde Kararnamenin yayınlanmasından sonra İstanbul Üniversitesi’nde Kimya ve Yer Bilimleri Fakülteleri birleştirilerek Jeoloji Mühendisliği, Jeofizik Mühendisliği, Kimya Bölümü ve Kimya Mühendisliği Bölümleri’nden oluşan Mühendislik Fakültesi kurulmuştur. 1989-1990 Eğitim-öğretim yılında kaydolan öğrencilerle başlayan Avcılar Kampüsü’ne taşınma süreci 1990 Ekim ve 1991 Şubat aylarında tamamlanmıştır. Zaman içinde Bilgisayar Mühendisliği, Endüstri Mühendisliği, Makine Mühendisliği, Çevre Mühendisliği, İnşaat Mühendisliği, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği, Maden Mühendisliği, Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği, Elektrik-Elektronik Mühendisliği bölümlerinin de açılmasıyla bugünkü büyüklüğüne ulaşan Mühendislik Fakültesinde bölümümüz Türk Endüstrisine ve Araştırma camiasına Kimyager yetiştirmeye devam etmektedir. Çağdaş eğitimin gereklerini yerine getirebilmek için ders program ve içeriklerinde sıklıkla düzenlemeler yapılmaktadır. 1996-1997 eğitim-öğretim yılında Mühendislik Fakültesi’nin bağıl değerlendirme sistemine geçmesi ile öğrencilerimizin başarıları dünyanın gelişmiş ülkeleri ile karşılaştırılabilir olmuştur. Aynı yıl ders programı da gözden geçirilerek zorunlu derslerin kredisi azaltılıp seçmeli derslerin ise arttırılmıştır. 1999-2000 eğitim-öğretim yılında %30 İngilizce eğitime geçen bölümümüz, 2000-2001 eğitim-öğretim yılında halen sürmekte olan isteğe bağlı İngilizce eğitim programına dönmüştür. 2001-2002 eğitim-öğretim yılından itibaren Bölümümüz öğrencileri, yönetmelik ve kontenjanlarla belirlenen Çift Anadal ve Yan Dal Programlarından yararlanmaktadır. 2003-2004 eğitim-öğretim yılında Erasmus değişim programlarının uygulanabilmesi için derslerin ECTS (Avrupa Kredi Transfer Sistemi) kredileri belirlenerek AB ülkelerindeki üniversitelerle karşılaştırılabilirlik sağlanmıştır.

Kimya Bölümü’nde lisans öğretiminin yanısıra İÜ Fen Bilimleri Enstitüsü bünyesinde Kimya Anabilim Dalı olarak Analitik Kimya, Anorganik Kimya, Organik Kimya, Fizikokimya ve Biyokimya Programlarında Yüksek Lisans ve Doktora öğretimi de yapılmaktadır.

Osmanlı Türkiye’sinde kimya eğitimi, batı tarzı kurulan modern yüksek öğretim kuruluşlarında başlamıştır. Türkiye’de kimya müstakil bir ders olarak ilk defa 1827 yılında kurulan ilk modern Tıphane’de ve 1847 yılından itibaren Mekteb-i Harbiye’de okutulmaya başlanmıştır.

Türkiye’de bir diplomaya dayalı sistematik olarak kimya öğretimine İstanbul Darülfünunu Fen Fakültesi Kimya Enstitüsü’nde 1918 yılında başlanmıştır. Bu yıldan itibaren 1933 yılına kadar geçen süre, (1933 yılı üniversite reformunun yapıldığı yıldır) Darülfünun dönemidir.

İlk kimya dersinin Başhoca İshak Efendi tarafından verildiği anlaşılmaktadır. Bu ilk dönemde, 1918 yılına kadar, kimya doğrudan doğruya akademik ve mesleki bir eğitim vermekten ziyade yardımcı bir ders şeklinde okutuluyordu. Türkiye’de bir diplomaya dayalı meslek olarak kimya öğretimine başlanması, I. Dünya Savaşı ortalarına doğrudur. Osmanlı Devleti Darülfünunda köklü bir reforma girişmiştir. Almanya ile ittifak halinde bulunulmasından da yararlanılarak değişik bilim dallarına yabancı profesörler getirilmiştir. Bunlar: Prof. Dr Fritz Arndt, Prof. Dr. Von Hösch ve Prof. Dr. Gustav Fester dir. Bu hocalar bir kimya bölümü oluşturmuşlardır. Bina olarak Yerebatan’daki şimdiki Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Bölge Müdürlüğü binası kullanılmıştır. Öğrenim süresi 3 yıl idi ve kimyagerlik diploması verilmekteydi. Anorganik Kimya, Analitik Kimya, Organik Kimya, Sınai Kimya ve Biyokimya dersleri yanında Matematik, Fizik ve Jeoloji dersleri de verilmekteydi.

I. Dünya Savaşı’nı takiben Alman profesörler memleketlerine dönünce, Anorganik ve Analitik Kimya Müderris Ligor Taranakidis, Organik Kimya Müderris Ömer Şevket Bey, Sınai Kimya Suzi Bey ve Biyokimya da Dr. Mahzar Cevat Bey tarafından verilmiştir. 1926 yılında Türkiye ile Fransa arasında yapılan bir kültür anlaşmasına bağlı olarak yurdumuza gelen ekip içinde Prof. Dr. Michel Faillebin’in gelmesiyle Şimifizik Enstitüsü kurulmuştur. 1930 yılında Faillebin’in yerine Prof. Dr. Gabriel Valensi gönderilmiştir. Böylece, Darülfünun döneminde Genel Kimya, Fizikokimya ve Sınai Kimya Enstitülerinden oluşan Kimya Enstitüsünde üç kimya sertifikasına dayalı, zamanına göre modern bir kimya öğretimi yapılarak ülkenin ihtiyacı olan modern kimyagerler yetiştirilmişlerdir.

Ulu Önder Atatürk’ün Türk Milletini maddi ve manevi alanlarda yükseltmek ve uygar milletler seviyesine çıkarmak için yaptığı önemli reformlardan biri olan üniversite reformu ile 31 Temmuz 1933 tarihinde İstanbul Üniversitesi kurulmuştur. Bu yeniden yapılanmada yabancı profesörler yanında öğrenimlerini Avrupa’da tamamlamış genç Türk hocalarda görev almışlardır. Bunlar şöyledir: Genel Kimya: Ord. Prof. Dr. Fritz Arndt, Remziye Hisar, Tahsin Rüştü Beyer, Turhan Şeşbeş ve Tarık Artel. Fiziksel Kimya: Ord. Prof. Dr. Gabriel Valensi, Ali Rıza Berkem. Sınai Kimya: Ord. Prof. Dr. Reginald Oliver Herzog, Saffet Rıza Alpar, Haldun Nüzhet Terem.

1937 yılından önce İstanbul Üniversitesi Kimya Enstitüsü’nden mezun olanlar üç yıllık öğrenim görerek Kimyager diploması almışlardır. Bu yıldan itibaren ders programında bazı ilaveler yapmak suretiyle öğrenim süresi 4 yıla çıkarılmış ve Kimya Mühendisliği Diploması verilmeye başlanmıştır. Bu diplomaya hak kazanabilmek için Genel Kimya, Fizikokimya ve Sınai Kimya sertifikalarıyla F.R.M.K. sertifikasını ve Makine, Elektrik, Teknik Resim derslerini de almak gerekliydi. Daha sonra Kimya Yüksek Mühendisliği diplomasına dönüşüm yapılmıştır.

Kimyagerlik diplomasının verilmesine başlandığı 1918 yılından 1950 yılına kadar geçen süre içinde ülkemizin bilim alemine, irfan ordusuna ve sanayiine gerekli olan kimyagerler tek kimya öğretim kuruluşu olarak İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Kimya Enstitüsü tarafından yetiştirilmiştir. Bu bakımdan bu enstitünün ülkemiz için özel bir önemi vardır. 1964 yılında kurulan Kimya Yüksek Okulu ve 1967 de kurulan Kimya Fakültesi, Kimya Enstitüsünün bu tarihi görevini başarıyla sürdürmüşlerdir. 1964 yılında İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesine bağlı olarak Kimya Yüksek Okulu kurulmuştur. Bu okulun kuruluşuyla birlikte programlar yeniden gözden geçirilerek ve düzenlenerek kimya eğitimi, Kimya Lisans, Kimyagerlik ve Kimya Yüksek Mühendisliği olarak üçe ayrılmıştır. Bu yıldan itibaren Kimya Yüksek Mühendisliği öğrenimi 5 yıla çıkarılmıştır. Böylece mühendisliğe yönelen bir kimya mühendisliği programı ortaya çıkmıştır.

Kimya Fakültesinin kurulmasıyla birlikte Kimya Mühendisliği Programında bazı değişikliklere de gidilmiştir. 4 Kasım 1981 tarihinde yürürlüğe giren Yüksek Öğretim Kanunu (YÖK) ile üniversiteler yeni bir döneme girmişlerdir. Bununla birlikte İstanbul Üniversitesi Kimya Fakültesi ile Yer Bilimleri Fakültesi birleştirilerek İstanbul Üniversitesi Mühendislik Fakültesi oluşturulmuştur. Kimya Mühendisliği Bölümü de halen bu fakültenin bir bölümü olarak eğitim ve öğretimine devam etmektedir.

6 Kasım 1981 yılında, 2547 sayılı yüksek öğretim kanunu ile kimya fakültesi ve yerbilimleri fakültesi yerine mühendislik fakültesi kurulmuş ve başlangıçta kimya, kimya mühendisliği, jeofizik mühendisliği bölümleri yer almıştır. Mühendislik fakültesinde 1988 yılında Elektronik Mühendisliği, Yer Bilimleri Mühendisliği, Makine Mühendisliği, Endüstri Mühendisliği ve Çevre Mühendisliği Bölümleri; 1991 yılında Maden Mühendisliği, Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği, Elektrik Mühendisliği ve İnşaat Mühendisliği Bölümleri kurulmuştur.

İstanbul Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Maden Mühendisliği Bölümü Lisans eğitimine 1991-1992 Eğitim-öğretim yılında, Yüksek Lisans ve Doktora eğitimine 1993-1994 Eğitim-öğretim yılında başlamıştır. Bölümümüz Cevher Hazırlama Mühendisliği Anabilim Dalı ve Maden İşletmesi Anabilim Dalı olmak üzere iki anabilim dalından oluşmaktadır.

Temel bilimlere hakim, problem tanımlayıp alternatif çözüm yolları bulabilen, toplumun ihtiyaçlarına ve çevreye duyarlı, teknolojik gelişmeleri takip eden, öncelikle Türkiye’nin teknolojik ihtiyaçlarına cevap verebilecek Makina Mühendisleri yetiştirmeyi, aynı zamanda da temel ve uygulamalı mühendislik konularında uluslararası düzeyde araştırmalar yapmayı, üretilen bilgi ve teknolojinin niteliği ve niceliğinin toplumun yararını gözeterek planlanmasını özendirmeyi misyon edinmiş Makina Mühendisliği Bölümü 1989 yılında kurulmuş olup ilk öğrencilerini 1989-1990 eğitim-öğretim yılında almıştır. Genel ahlak kurallarına ve mühendislik etiğine uygun davranmak, öğrenci odaklı eğitime önem vermek, eğitim ve öğretim planlamasında günümüzün ve geleceğin teknolojik ihtiyaçlarını göz önünde bulundurmak temel değerlerini benimsemiş Makine Mühendisliği Bölümü İstanbul Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi`nin 13 bölümünden biridir.

Makine Mühendisliği Bölümü kurulduğu 1989 yılından itibaren, Makina Teorisi ve Dinamiği, Enerji, Konstrüksiyon, Makina Malzemesi ve İmalat Teknolojisi olmak üzere 4 Anabilim Dalı altında çalışmalarını yürütmektedir.

Makine Mühendisliği Bölümünün laboratuvarlarındaki temel deney cihazları 1995 yılında tamamlanmış olup şu an ısı transferi, akışkanlar mekaniği, mukavemet, malzeme ve elektrik deneylerinin yapıldığı Makina Laboratuvarlarının yanısıra nümerik kontrollü torna, freze, üç boyutlu ölçme cihazı ve robotlardan kurulu Bilgisayarla Bütünleşik Üretim laboratuvarı da mevcuttur. 2005 yılında kurulan ve Endüstri Mühendisliği ile ortak kullanılan 30 bilgisayar kapasiteli Bilgisayar Laboratuvarı, öğrencilere yönelik Catia ve Auto-Cad benzeri bilgisayar destekli yazılım programları için eğitimler düzenlemek ve bilgisayar kulanımının gerekli olduğu dersleri yürütmek amacıyla kullanılmaktadır.

Makine Mühendisliği Bölümünde, 1989 yılından beri lisans eğitimi yanında yüksek lisans ve doktora eğitimi de vermektedir.

1933 Üniversite Reformunda; İstanbul Üniversitesine bağlı olan Kimya Enstitüsü; Genel Kimya, Sınai Kimya ve Fizikokimya Enstitüsü olmak üzere üç yeni enstitüye dönüştürülmüştür. Sınai Kimya Enstitüsü başkanlığına Prof. Dr. O. Herzog getirilmiş ve Türkiye’de ilk defa Metalurji dersleri Haldun Nüzhet TEREM tarafından bu enstitüde verilmeye başlanmıştır. 1936 yılına kadar üç yıllık eğitim veren enstitüler kimyager mezun etmiştir. 1936 yılında dört yıllık eğitime geçilmiş ve mezunlara Kimya Mühendisliği diploması verilmiştir. 1964 yılında Enstitüler, İ.Ü. Fen Fakültesine bağlı Kimya Yüksek Okulu haline dönüştürülmüş ve beş yıllık eğitim sonunda öğrencilere Kimya Yüksek Mühendisliği diploması verilmiştir. 1967 yılında, Kimya Fakültesi kurulmuş ve Kimya Yüksek Mühendisliği eğitimine devam edilmiştir. Kimya Fakültesi, Kimya Yüksek Mühendisliği Bölümü içinde 1967 yılında Metalurji Kürsüsü kurulmuş ve başkanlığına Prof. Dr. Haldun Nüzhet TEREM getirilmiştir. Kimya Yüksek Mühendisliği eğitimi alan öğrencilere; temel Metalurji dersinin yanı sıra Fiziksel Metalurji, Ekstraktif Metalurji, Cevher Hazırlama ve Korozyon gibi seçimli dersler verilmiş ve laboratuar uygulamaları yaptırılmıştır.

6 Kasım 1981 yılında, 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu ile Kimya Fakültesi ile birlikte Metalurji Kürsüsü de kapatılmıştır. Kapatılan Kimya Fakültesi ve Yerbilimleri Fakültesi yerine Mühendislik Fakültesi kurulmuş ve başlangıçta Kimya, Kimya Mühendisliği, Jeoloji Mühendisliği ve Jeofizik Mühendisliği Bölümleri yer almıştır. Mühendislik Fakültesi’nde; 1988 yılında Elektronik Mühendisliği Bölümü, 1989 yılında Bilgisayar Bilimleri Mühendisliği, Makine Mühendisliği, Endüstri Mühendisliği ve Çevre Mühendisliği Bölümleri; 1991 yılında Maden Mühendisliği, Metalurji Mühendisliği, Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği, Elektrik Mühendisliği ve İnşaat Mühendisliği Bölümleri kurulmuştur.

1991 yılında kurulan ve Üretim Metalurjisi Anabilim Dalı ve Malzeme Bilimi Anabilim Dalı’ndan oluşan Metalurji Mühendisliği Bölümü, 1991-1992 Eğitim-Öğretim Yılında eğitime başlamıştır. İ.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü’nde Metalurji Mühendisliği Anabilim Dalı’na bağlı olarak; Malzeme Bilimi ve Üretim Metalurjisi Programları’nda, 1992-1993 Eğitim-Öğretim Yılından itibaren Yüksek Lisans; 1995-1996 Eğitim-Öğretim Yılından itibaren, Doktora Eğitimine başlanmıştır. Bölümde 1999-2000 Eğitim-Öğretim Yılından itibaren isteğe bağlı İngilizce eğitim verilmiştir. Metalurji Mühendisliği Bölümünün adı 1999-2000 Eğitim-Öğretim Yılından itibaren Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü olarak değiştirilmiştir. 2003-2004 Eğitim-Öğretim Yılından itibaren mevcut Üretim Metalurjisi Anabilim Dalı ile Malzeme Bilimi Anabilim Dalı; Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Anabilim Dalı adı altında birleştirilerek bölüm tek bir anabilim dalından oluşturulmuştur.

2003-2004 Eğitim-Öğretim Yılından itibaren İ.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Anabilim Dalı’na bağlı Malzeme Bilimi ve Üretim Metalurjisi Yüksek Lisans ve Doktora Programları Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Yüksek Lisans ve Doktora Programları adı altında birleştirilmiştir.

Not: Prof. Dr. Haldun Nüzhet Terem’in Metallurgi adlı kitabının ilk baskısı 1942 yılında Kader Basımevi tarafından yayınlanmıştır.

Güncellenecektir.

Güncellenecektir.